Dari Proton Saga yang ikonik hingga Perodua Myvi yang bergaya, kereta telah menjadi sebahagian dari fabrik budaya dan ekonomi negara.
Namun, ketika Malaysia berhadapan dengan cabaran abad ke-21, penggunaan kereta ini semakin jelas tidak lestari dan mungkin menghalang kemajuan negara ke arah masa depan yang lebih hijau.
Kebergantungan kereta di Malaysia boleh dikesan akar-umbinya ke era pasca-Merdeka, apabila pertumbuhan ekonomi pesat mendorong pengembangan rangkaian jalan raya dan perkembangan bandar.
Dasar kerajaan, termasuk penubuhan syarikat kereta nasional dan subsidi bahan api yang murah hati, menjadikan pemilikan kereta lebih meluas dalam kalangan kelas menengah yang semakin berkembang.
Pembinaan lebuh raya dan pusat membeli-belah dengan tempat letak kereta yang luas semakin mengukuhkan keutamaan kenderaan persendirian dalam kehidupan rakyat Malaysia.
Bagaimanapun, kos pembangunan berpusatkan kereta ini semakin ketara. Kuala Lumpur dan bandar-bandar utama lain sesak dengan kesesakan lalu lintas, walaupun berbilion ringgit telah dibelanjakan untuk pelebaran jalan dan pembinaan lebuh raya baharu.
Projek pengangkutan awam mega di Lembah Klang, termasuk sambungan MRT dan LRT, telah menghadapi kesukaran untuk mendapat penerimaan meluas warga kota daripada penggunaan kereta persendirian.
Kesesakan ini bukan sekadar kekecewaan harian; malahan ianya satu kerugian ekonomi yang besar dari segi produktiviti dan pembaziran bahan api.
Kesan terhadap alam sekitar juga membimbangkan. Sektor pengangkutan Malaysia merupakan penyumbang utama kepada pelepasan gas rumah hijau, menghalang usaha negara untuk memenuhi komitmen iklimnya.
Perancangan bandar yang berpusatkan kereta di negara ini telah menyebabkan corak pembangunan secara meluas yang menggunakan ruang hijau berharga dan menyumbang kepada kesan pulau haba bandar (Urban Heat Island), satu kebimbangan yang semakin meningkat apabila Malaysia berhadapan kesan perubahan iklim yang semakin ketara.
Kesihatan rakyat juga terkesan dengan budaya kereta Malaysia. Gaya hidup tidak aktif yang digalakkan oleh pemanduan berterusan menyumbang kepada kadar obesiti negara yang membimbangkan, tertinggi di Asia Tenggara.
Pencemaran udara daripada pelepasan kenderaan, terutamanya di kawasan bandar, memburukkan lagi masalah pernafasan dan masalah kesihatan lain.
Menyedari cabaran-cabaran ini, kerajaan Malaysia telah mula melaksanakan dasar yang bertujuan untuk mengemudi negara ke arah laluan yang lebih lestari. Dasar Tenaga Negara 2022-2040 menggariskan sasaran yang bercita-cita tinggi untuk penggunaan tenaga boleh diperbaharui (Renewable Energy) dan menekankan keperluan untuk penyelesaian mobiliti hijau.
Ini termasuk rancangan untuk mengembangkan infrastruktur kenderaan elektrik (Electric Vehicle atau EV) dan menggalakkan penggunaan EV, langkah penting dalam mengurangkan kesan alam sekitar sektor pengangkutan Malaysia.
Mungkin yang paling penting, kerajaan telah memulakan program rasionalisasi subsidi bahan api. Selama beberapa dekad, subsidi bahan api secara menyeluruh telah menurunkan harga petrol secara tiruan, menggalakkan kebergantungan kereta dan penggunaan bahan api yang tidak cekap.
Mekanisme subsidi bersasar yang baharu bertujuan untuk memberikan sokongan kepada mereka yang paling memerlukan sambil secara beransur-ansur menyelaraskan harga bahan api dengan kadar pasaran.
Langkah ini, walaupun sensitif dari segi politik, adalah langkah penting dalam membentuk semula tabiat pengangkutan Malaysia dan membolehkan dana Kerajaan disalurkan untuk pelaburan dalam infrastruktur lestari.
Bagaimanapun, dasar-dasar ini sahaja tidak mencukupi untuk menangani budaya kereta yang telah berakar umbi di Malaysia. Pendekatan komprehensif diperlukan, melibatkan tindakan kerajaan dan perubahan dalam sikap orang ramai:
1. Pelaburan dalam pengangkutan awam: Walaupun kemajuan telah dicapai di Lembah Klang, terdapat keperluan untuk sistem pengangkutan awam yang komprehensif, boleh dipercayai dan mampu milik di semua kawasan bandar utama di Malaysia. Ini termasuk bukan sahaja sistem rel, tetapi juga rangkaian bas yang lebih baik dan penyelesaian sambungan kilometer terakhir.
2. Menggalakkan pengangkutan aktif: Bandar-bandar Malaysia perlu mengutamakan penciptaan rangkaian yang selamat dan luas untuk berjalan kaki dan berbasikal. Ini memerlukan bukan sahaja pelaburan infrastruktur, tetapi juga usaha untuk mengubah persepsi orang ramai tentang mod pengangkutan ini. Tidak lupa juga memikirkan cara untuk menangani faktor cuaca tempatan.
3. Pembangunan berorientasikan transit: Perancangan bandar masa depan harus memberi tumpuan kepada penciptaan kejiranan padat dan bercampur yang berpusat di sekitar hab pengangkutan awam. Ini boleh mengurangkan kebergantungan kereta dan mewujudkan komuniti yang lebih rancak dan mesra alam.
4. Memikirkan semula dasar tempat letak kereta: Bandar-bandar Malaysia sering memerlukan tempat letak kereta yang luas untuk pembangunan baharu, menggalakkan penggunaan kereta. Menyemak semula dasar ini dan melaksanakan tempat letak kereta pada kadar pasaran boleh menghalang penggunaan kereta yang berlebihan dan membebaskan ruang bandar yang berharga.
5. Penggunaan teknologi hijau: Selain EV, Malaysia harus meneroka teknologi pengangkutan hijau lain, seperti sel bahan api hidrogen, terutamanya untuk pengangkutan awam dan logistik.
6. Pendidikan dan kesedaran: Kempen awam untuk menonjolkan kos sebenar kebergantungan kereta dan manfaat pengangkutan alternatif boleh membantu mengubah norma budaya yang telah berakar umbi.
Peralihan daripada pembangunan berpusatkan keretamenimbulkan cabaran unik dalam konteks Malaysia. Industri kereta nasional, yang telah lama menjadi sumber kebanggaan dan kepentingan ekonomi, perlu menyesuaikan diri dengan corak mobiliti yang berubah.
Mungkin juga terdapat penentangan daripada rakyat Malaysia yang sudah biasa dengan kemudahan penggunaan kereta persendirian, terutamanya memandangkan iklim tropika negara.
Ketika Malaysia meraikan kemajuannya dan memandang kemasa depan, jalan ke hadapan tidak boleh diturap dengan lebuh raya dan tempat letak kereta yang tidak berkesudahan. Dengan dasar, pelaburan dan sokongan awam yang betul, Malaysia boleh mengemudi dirinya ke arah masa depan yang lebih lestari, saksama dan makmur. – Getaran, 31 Julai 2024
