Isu perkauman dalam sistem pendidikan tinggi Malaysia bukanlah sesuatu yang baharu, malah telah lama menjadi topik perdebatan yang hangat.
Pelaksanaan Dasar Ekonomi Baharu (DEB) dalam sektor pendidikan tinggi telah memperkenalkan dasar diskriminasi positif yang memberi kelebihan kepada golongan Bumiputera. Dasar ini turut diperluaskan kepada aspek pengambilan kakitangan akademik.
Berdasarkan pemerhatian saya sendiri sepanjang lebih sedekad berada dalam sektor pendidikan tinggi Malaysia, ahli akademik asing sering kali diberi keutamaan berbanding rakyat Malaysia bukan Melayu yang mempunyai kelayakan setanding.
Amalan sedemikian lazimnya dipertahankan atas alasan bahawa ia mampu meningkatkan kedudukan universiti awam dalam ranking antarabangsa.
Baru semalam, Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kedah, Dr. Haim Hilman Abdullah yang juga bekas Naib Canselor Universiti Utara Malaysia, didakwa berhubung kenyataannya yang mencadangkan bahawa golongan elit tertentu menikmati akses mudah ke institusi pendidikan tinggi.
Kes tersebut dijangka membuka ruang kepada pelbagai isu yang selama ini tersembunyi untuk dibangkitkan sepanjang prosiding perbicaraan.
Saya sendiri pernah dimaklumkan secara sulit oleh seorang Naib Canselor universiti awam bahawa pada suatu ketika dahulu, pelantikan Naib Canselor banyak dipengaruhi oleh Menteri Pengajian Tinggi berdasarkan keupayaan calon untuk menggerakkan apa yang disebut sebagai “agenda Melayu” dalam universiti awam.
Dalam perkembangan yang sama, ketika pentadbiran Pakatan Harapan 1.0, bekas Menteri Pengajian Tinggi, Dr. Maszlee Malik, turut menerima kritikan kerana melantik beberapa ahli akademik kanan yang dikaitkan dengan IKRAM ke jawatan-jawatan tertinggi universiti awam antara tahun 2018 hingga 2020.
Kesan kumulatif daripada pelbagai dasar ini ialah terbentuknya satu bentuk elitisme dalam universiti awam, yang dicirikan oleh suatu cara berfikir sempit sehingga melahirkan budaya kejahilan serta sikap memandang rendah terhadap idea dan pandangan yang berada di luar kerangka pemikiran mereka mengenai pendidikan tinggi.
Dalam tempoh beberapa dekad, keadaan ini akhirnya menyumbang kepada berkembangnya budaya perkauman dan ketaksuban yang semakin mengakar.
Saya sendiri pernah melihat bukti dokumentasi yang menunjukkan berlakunya diskriminasi terhadap ahli akademik asing di Malaysia.
Akibatnya, bilangan mereka semakin berkurangan apabila ramai memilih meninggalkan negara ini untuk menyertai sistem pendidikan tinggi di negara lain yang tidak dibelenggu budaya yang berat sebelah seperti ini.
Salah satu contoh yang ketara ialah tindakan undang-undang berbentuk Strategic Lawsuit Against Public Participation (SLAPP) yang difailkan oleh sebuah universiti utama di Malaysia terhadap bekas kakitangannya.
Ahli akademik tersebut menceritakan kepada saya mengenai sikap prejudis dan ketaksuban yang begitu kuat sehingga akhirnya menyebabkan beliau tidak lagi mampu meneruskan kerjayanya di universiti berkenaan.
Sikap Taksub Kini Menular Ke Media Sosial
Budaya toksik ini kini mula merebak ke media sosial dan malangnya sering diperkukuhkan oleh individu yang dianggap sebagai golongan elit dalam dunia pendidikan sendiri.
Dr. Razali Mahfar, Pengarah Eksekutif Institut Antarabangsa Dasar Awam serta ahli Lembaga Pengarah Universiti Malaya, baru-baru ini bertelagah secara terbuka dengan Dr. Geoffrey Williams berhubung artikel beliau yang bertajuk “If Malaysia Has World-Class Universities, Why Are There So Many Underemployed Graduates?”
Menerusi satu komen di LinkedIn terhadap artikel tersebut, Dr. Razali dilaporkan mengugut Dr. Geoffrey Williams dengan menyatakan bahawa beliau “patut dihantar pulang ke United Kingdom.”
Kenyataan sedemikian bukan sahaja mencemarkan standard profesional dalam dunia pendidikan tinggi, malah memberikan teladan yang amat buruk kepada generasi muda ahli akademik yang sedang berkhidmat dalam sistem pendidikan tinggi negara.
Insiden seperti ini memperlihatkan bahawa wujudnya masalah budaya yang mendalam dalam universiti-universiti di Malaysia; masalah yang bukan sahaja menjejaskan kebebasan bersuara dan kebebasan akademik, bahkan menggugat prinsip asas pendidikan itu sendiri.
Mentaliti sedemikian akhirnya membantutkan pemikiran kritis, menghalang kreativiti serta menyekat perkembangan inovasi.
Berdasarkan pengalaman peribadi saya, memang wujud budaya kerja yang toksik di banyak universiti di Malaysia, dan budaya tersebut jelas bertentangan dengan matlamat sebenar institusi pendidikan tinggi.
Justeru, isu ini wajar diberi perhatian serius, dibincangkan secara terbuka dan disusuli dengan penyelesaian yang konkrit oleh semua pihak berkepentingan dalam sektor pendidikan tinggi negara. - Getaran, 26 Jun 2026
